Przeglądy układów dozowania i smarowania: interwały, zadania operatora i objawy zużycia

Zużycie uszczelnień, zaworów, elementów pomp i filtrów narasta powoli. Pierwsze objawy widać nie na urządzeniu, ale w procesie: dawka zaczyna się wahać, rośnie zużycie medium, pojawiają się braki. Jeżeli nikt tego nie wychwyci, kończy się to nieplanowanym postojem, a często także odpowietrzaniem całej instalacji.

Poniżej zebraliśmy interwały przeglądów zalecane przez Walther Systemtechnik, podział zadań między operatora i specjalistę, typowe objawy zużycia z ich przyczynami, dobre praktyki serwisowe oraz dane, które warto mieć przed przeglądem.

Kiedy przegląd ma techniczne uzasadnienie

• nieregularna dawka;
• wahania ciśnienia w procesie;
• rosnące zużycie medium;
• rosnący udział braków;
• niska dostępność instalacji;
• rozruch produkcji seryjnej po przerwie;
• ponad 12 miesięcy pracy bez przeglądu.

Co się zużywa

• Uszczelnienia zaworów, pomp i płyty nadążnej tracą elastyczność i szczelność. Tempo zależy przede wszystkim od medium.
• Zawory. Zużyte gniazdo, iglica albo dysza dają kapanie po odcięciu i wahania dawki.
• Elementy pomp. Zużyte uszczelnienia silnika pneumatycznego i układu ssącego obniżają ciśnienie i wydajność tłoczenia.
• Filtry. Zapchany wkład filtra powoduje spadek ciśnienia przed zaworem i zmienia dawkę.

Typowy przebieg wygląda tak: najpierw odchyłki dawki i niestabilne ciśnienie, potem kapanie po odcięciu albo braki dawki, a na końcu nieplanowany postój.

Jak często: interwał zależy od liczby zmian

• 1 zmiana: raz w roku;
• 2 zmiany: co 6 miesięcy;
• 3 zmiany: co 4 miesiące.

Takie interwały zaleca Walther. Konkretny harmonogram ustala się dla danej instalacji, bo zużycie zależy przede wszystkim od medium. Przy mediach bardzo klejących, agresywnych chemicznie albo ściernych dobiera się też inne materiały uszczelnień, np. płyty nadążnej.

Między przeglądami: co robi operator, a co specjalista

Terminy poniżej dotyczą pracy 8 godzin dziennie przez 5 dni w tygodniu. Przy pracy wielozmianowej się je skraca. Terminy stałe obowiązują także przy małym obciążeniu instalacji.

• Zawór dozujący (np. WDV). Co tydzień: kontrola szczelności (operator); co 3 miesiące: kontrola przyłączy powietrza, medium i elektrycznych (operator); czyszczenie zaworu (specjalista); raz w roku: wymiana zestawu części zużywalnych (specjalista).
• Zawór pulsacyjny (np. MPP). Co tydzień: kontrola szczelności (operator); co 3 miesiące: kontrola przyłączy powietrza, medium i elektrycznych (operator); czyszczenie zaworu (specjalista); raz w roku: wymiana zestawów części zużywalnych korpusu i śruby uszczelniającej oraz dyszy z iglicą (specjalista).
• Pompa beczkowa (np. WPS Professional). Co tydzień: kontrola wycieku przy płycie nadążnej, filtrze diagnostycznym i rozdzielaczu medium (operator); poziom w zbiorniku odpowietrzającym (specjalista); co 3 miesiące: kontrola zespołu pneumatycznego, siłownika podnoszenia, przyłączy i uszczelnienia płyty (operator); czyszczenie pompy i płyty nadążnej (specjalista); raz w roku: wymiana uszczelnienia płyty nadążnej i wkładu filtra diagnostycznego; przegląd pompy z wymianą uszczelnień silnika pneumatycznego i układu ssącego w razie potrzeby (specjalista).

W pompie WPS Professional raz w miesiącu sprawdza się też działanie przycisku zatrzymania awaryjnego, a uszczelnienie płyty nadążnej ogląda się także przy każdej wymianie opakowania.

Objaw w procesie, przyczyna, co sprawdzić

• Dawka pływa po wymianie opakowania, ścieżka się urywa, w natrysku pojawiają się przerwy. Przyczyna: powietrze w medium. Powietrze jest ściśliwe, a smar praktycznie nie. Sprawdź: odpowietrzenie i uszczelnienie płyty nadążnej, odgazowanie medium przed zaworem.
• Kapanie po odcięciu. Przyczyna: zużyte gniazdo, iglica albo dysza zaworu. Sprawdź: odcięcie i dyszę, termin wymiany zestawu części zużywalnych.
• Spadek ciśnienia przed zaworem, mniejsza dawka. Przyczyna: zapchany wkład filtra. Sprawdź: filtr w stacji i filtr przed zaworem.
• Pompa nie osiąga dawnego ciśnienia i wydajności. Przyczyna: zużyte uszczelnienia silnika pneumatycznego i układu ssącego. Sprawdź: ciśnienie powietrza zasilającego przy pompie, a potem stan uszczelnień w ramach przeglądu pompy.
• Skoki ciśnienia przed zaworem, krótsza żywotność uszczelnień. Przyczyna: pulsacja pompy tłokowej przy zmianie kierunku suwu. Sprawdź: ustawienie ograniczenia skoku powrotnego w pompie.
• Zapchana dysza, zatarty zawór. Przyczyna: zanieczyszczenia stałe z opakowania, z otoczenia stanowiska albo produkty zużycia samej instalacji. Sprawdź: wkład filtra w stacji (150, 300 lub 500 µm), filtr szczelinowy przed precyzyjnym zaworem, osłonę otwartego pojemnika.
• Asymetryczny natrysk, którego nie da się skorygować nastawą. Przyczyna: uszkodzona krawędź wylotu dyszy, np. po czyszczeniu metalowym narzędziem. Sprawdź: stan dyszy.
• Rosnące zużycie medium. Przyczyna: nieszczelności, np. przy płycie nadążnej, filtrze i rozdzielaczu medium, albo zużyte uszczelnienia zaworów. Sprawdź: zapis cotygodniowych kontroli szczelności.
• Dawka odjechała od ustawienia technologa. Przyczyna: zmiana nastaw przez osoby nieuprawnione, bo regulator ciśnienia jest dostępny dla każdego. Sprawdź: nastawy; zamykana osłona regulatora (blokada SAVE) zapobiega takim zmianom.
• Po postoju z dyszy wypływa sam olej, zatyka się filtr. Przyczyna: rozwarstwienie smaru, czyli wydzielanie oleju bazowego podczas postoju albo pod działaniem ciśnienia. Sprawdź: ciśnienie w linii w czasie postoju, długość postojów; przy smarach z dużą zawartością cząstek stałych homogenizację medium.

Dobre praktyki przy pracach serwisowych

• Po każdej wymianie iglicy, tulei uszczelniającej lub dyszy zawór trzeba przepłukać.
• Dysze czyści się wyłącznie miękkimi szczotkami. Narzędzia metalowe o ostrych krawędziach trwale uszkadzają krawędź wylotu, co zmienia geometrię strugi.
• W zaworach z pokrętłem ograniczającym skok iglicy regulację w dół prowadzi się tylko przy wypływającym materiale. Dokręcanie pokrętła po zamknięciu dyszy dociska iglicę do gniazda i uszkadza obie części.
• Przed rozłączeniem przewodu trzeba zrzucić ciśnienie. Przewód napełniony medium zachowuje ciśnienie robocze także po zatrzymaniu zasilania.
• Po przeglądzie warto zapisać punkt odniesienia: ciśnienie przy pompie i przy zaworze oraz masę kilku kolejnych dawek. Przy następnym odchyleniu od razu widać, co się zmieniło.

Zakres przeglądu

1. Sprawdzenie działania wszystkich zespołów układu.
2. Kontrola ciśnienia, wydajności i pracy zaworów.
3. Wymiana uzgodnionych części zużywalnych.
4. Kontrola szczelności i połączeń śrubowych.
5. Próba i ocena wyników dozowania.
6. Korekta parametrów procesu.
7. Dokumentacja i odbiór.

Części zużywalne warto uzgodnić przed przeglądem, żeby nie czekać na nie przy zatrzymanej instalacji. W rodzinie Walther są to m.in. zestaw części zużywalnych w kontakcie z medium (VTS-K), pełny zestaw serwisowy zaworu (VTS-G), zestaw kluczy do zaworów (WZS), zestaw do czyszczenia kanałów i dysz (RKS) oraz uszczelnienie płyty nadążnej.

Dane do zgłoszenia przeglądu

• modele i numery seryjne urządzeń: pompy, zaworów, sterownika;
• medium: nazwa i karta techniczna;
• tryb pracy: liczba zmian;
• data ostatniego przeglądu;
• objawy, jeżeli już występują.

ERD Engineering jest wyłącznym dystrybutorem Walther Systemtechnik w Polsce i jako autoryzowany serwis Walther wykonuje przeglądy układów dozowania i smarowania. Interwały, zakres przeglądu i części: przeglądy okresowe układów dozowania i smarowania